startpagina

doelstelling & werking

wetten & decreten

verzekering

projecten & publicaties

week van de vrijwilliger

steunpunten

netwerking

leden & alg. vergadering

raad van bestuur

secretariaat

platform voor voluntariaat

archief tACTIEF

• activiteit: vrijwilligerswerk is iets ‘doen’ in de ruimste betekenis van het woord: bvb een gehandicapte vergezellen naar een concert in het kader van een integratie-project, achter de toog staan in de cafetarie van een club, een vakantiekamp begeleiden of bestuurstaken opnemen, dat kan allemaal (maar sporten in clubverband, naar een lezing of concert gaan in uw vrije tijd, dat is geen vrijwilligerswerk)
• onbezoldigd: vrijwilligerswerk wordt niet betaald, vrijwilligers mogen wel een kostenvergoeding ont­vangen, volgens strikte regels (zie verder)
• onverplicht: niemand kan gedwongen worden om vrijwilligerswerk te doen; een stage, een PWA-opdracht of een alternatieve sanctie horen er dus niet bij
• ten behoeve van andere personen, een groep of organisatie of van de samenleving: deelnemen aan een zelfhulpgroep, hulp aan familie of vrienden, vallen niet onder deze definitie
• ingericht door een organisatie buiten het famile- of privé-verband: uw buur een lift geven naar de kliniek is geen vrijwilligerswerk, tenzij u die rit uitvoert in opdracht van een mindermobielencentrale of binnen het kader van het PAB (persoonlijk assistentie budget)
• buiten het kader van een arbeidsovereenkomst, een dienstencontract of een statutaire aanstelling: men mag dezelfde activiteiten niet uitoefenen als werknemer én als vrijwilliger, voor dezelfde opdrachtgever.

Nieuw is dat het begrip 'feitelijke vereniging' nader wordt omschreven als: 'elke vereniging zonder rechtspersoonlijkheid van twee of meer personen die in onderling overleg een activiteit organiseren met het oog op de verwezenlijking van een onbaatzuchtige doelstelling, met uitsluiting van enige winstverdeling onder haar leden en bestuurders, en die een rechtstreekse controle uitoefenen op de werking van de vereniging'.


Informatieplicht
Vóór de activiteiten van een vrijwilliger aanvangen, moet hij minstens volgende informatie ontvangen:

• de sociale doelstelling van de organisatie (makkie: dit pluk je uit de statuten of verslagen)
• het juridisch statuut van de organisatie, en voor de feitelijke vereniging de identiteit van de verantwoordelijke(n) van de vereniging (minstens één naam)
• dat er een verzekering Burgerrechtelijke Aansprakelijkheid (BA) is gesloten van de organisatie inzake de risico's bij het  vrijwilligerswerk (zie ook bij 'waarschuwingen')
• of andere vrijwilligersverzekeringen zijn afgesloten en welke, bvb rechtsbijstand, lichamelijke ongevallen, e.a.
• of een (kosten)vergoeding betaald wordt en zo ja, wat en wanneer, forfaitair of bewezen door documenten
• dat de geheimhoudingsplicht geldt - volgens artikel 458 van het Strafwetboek - en de vrijwilliger die moet naleven - specifieke organisatiegebonden afspraken moeten ook opgesomd worden

Art. 458
Geneesheren, heelkundigen, officieren van gezondheid, apothekers, vroedvrouwen en alle andere personen die uit hoofde van hun staat of beroep kennis dragen van geheimen die hun zijn toevertrouwd, en deze bekendmaken buiten het geval dat zij geroepen worden om in rechte (of voor een parlementaire onderzoekscommissie) getuigenis af te leggen en buiten het geval dat de wet hen verplicht die geheimen bekend te maken, worden gestraft met gevangenisstraf van acht dagen tot zes maanden en met geldboete van honderd frank tot vijfhonderd frank.

Waarschuwing: bepaalde feitelijke verenigingen vallen niet onder de aansprakelijkheidsregeling en de verzekeringsplicht.
Deze verenigingen 'moeten' vermelden dat de vrijwilligers onder het 'gemeen recht' vallen en dus burgerrechterlijk aansprakelijk 'kunnen' gesteld worden.

Aansprakelijkheid (artikel 5)

- Martine werkt als vrijwilliger mee om een fotoarchief samen te stellen. Voor de begeleidende teksten leent ze boeken uit de bib. maar ze laat die op de tram liggen. De bibliotheek eist een schadevergoeding. De organisatie zal de schade moeten vergoeden.
- Aan Piet, de barman, wordt herhaaldelijk gevraagd niet te veel wisselgeld in de kassa te laten maar hij heeft daar geen oren naar. Als de kassa op een dag 'gelicht wordt', kan hij door de organisatie aansprakelijk gesteld worden voor het verlies, omwille van zijn nalatigheid.

Waarschuwing: De wetgever stelt dat de feitelijke vereniging die geen personeel in dienst heeft, niet verbonden is aan een rechtspersoon noch verbonden aan een feitelijke vereniging met personeel in dienst, onder het regime van het ‘gemeen recht’ valt. Dat betekent dat ieder lid persoonlijk aansprakelijk kan gesteld worden. De vrijwilliger van dergelijke  vereniging, die tijdens het verrichten van het vrijwilligerswerk schade veroorzaakt aan derden, zal zich uit de slag moeten trekken via zijn familiale verzekering (als hij er een heeft).

Arbeidsrecht (artikel 9)

Kostenvergoeding (artikel 10)

• fiscale vrijstelling: er moeten geen belastingen op betaald en geen fiscale fiches opgesteld worden (vergelijkbaar met systeem ‘kosten eigen aan de werkgever’)
• vrijstelling Sociale Zekerheid: er moeten geen bijdragen betaald worden
• een vrijwilligersregister met de betaalde vergoedingen bijhouden is verplicht
• de vergoedingen moeten in de boekhouding geregistreerd worden als uitgaven (werkingskosten)
• het staat de organisatie vrij om al dan niet vergoedingen uit te betalen, de vrijwilliger heeft er geen recht op (vergeet niet in de informatienota te vermelden OF je kostenvergoedingen zal uitbetalen en volgens welk systeem)
• je kan de twee kostenvergoedingssystemen niet door elkaar mengen, in hoofde van één vrijwilliger, per kalenderjaar, met uitzondering van: "naast een forfaitaire kostenvergoeding, een terugbetaling van vervoerskosten voor max. 2.000 km's per jaar ontvangen"
• de vrijwilliger moet zelf waken over het niet mengen van beide systemen én de maxima die hij mag ontvangen, want een organisatie weet alleen wat zij betaalt en niet wat de vrijwilliger elders ontvangt
• ook uitkeringsgerechtigden mogen een kostenvergoeding ontvangen zonder verlies (van een deel) van hun vervangingsinkomen (zie ook bij arbeidsongeschikten)
• occasionele vergoedingen in natura worden toegestaan

• er gelden bovengrenzen (index dd 01/01/09):
  €     30,22 maximum/dag
  € 1.208,75 maximum/jaar
• de administratie van de belastingen vraagt dat de organisaties een nominatieve lijst (op papier of PC) bijhouden waarin per dag de bedragen staan genoteerd met de gegevens van de vrijwilligers
  
• er zijn geen bewijsstukken nodig, een bankverrichting of ontvangstbewijs volstaan -
  
indien de vergoedingen de vrijgestelde bedragen overschrijden, moet een individuele fiche 281.50 en de bijhorende samenvatting 325.50 opgemaakt worden.
• meer info hierover kan je lezen in de Ministeriële Omzendbrief van financiën
  

• deze zijn onbegrensd, maar buitensporige bedragen worden niet aanvaard
• de max. kilometervergoeding voor dienstverplaatsingen met de eigen wagen, motorfiets of bromfiets bedraagt € 0,3026/km voor de periode 01/07/09 - 30/06/10
  elke organisatie bepaalt zelf welke km's aan wie worden terugbetaald - als de vergoeding berekend wordt op basis van de afgelegde kilometers, wordt ze beschouwd als een terugbetaling van werkelijke kosten (een hogere vergoeding mag alleen mits bewijs van die extra kosten)
• de organisatie bewaart de bewijsstukken (boekhouding)
• lokale besturen moeten voor de RSZPPO een nominatieve lijst bijhouden waarin per kalenderjaar voor elke vrijwilliger de vergoedingen vermeld worden, ook voor de reële kosten
  

Uitkeringsgerechtigde vrijwilligers
De wet neemt enkele drempels weg maar een aantal controlesystemen blijven toch overeind.

• Werklozen en (deeltijds) bruggepensioneerden
  Een algemene toelating voor een organisatie of instelling kan aangevraagd worden met het formulier C 45 F. Die moet ingediend worden bij het Hoofdbestuur van de RVA, Keizerslaan 7, 1000 Brussel. Als er een algemene toelating is, moet u geen enkele formaliteit vervullen, noch ten opzichte van uw uitbetalingsinstelling, noch ten opzichte van het werkloosheidsbureau. 
  
  Zonder algemene toelating moeten kandidaat-vrijwilligers vooraf aan hun uitbetalingsinstelling melden dat ze vrijwilligerswerk gaan doen.
  De voorafgaandelijke aangifte C 45 B moet door beide partijen ondertekend worden en op het werkloosheidsbureau toekomen vóór de aanvang van de activiteit.
  De RVA heeft 12 dagen tijd om het vrijwilligerswerk te weigeren, maar alleen om volgende redenen:
  · het is geen vrijwilligerswerk zoals de wet het omschrijft
  · het is een activiteit die normaal niet door een vrijwilliger wordt verricht
  · de beschikbaarheid van de werkloze voor de arbeidsmarkt vermindert (reden die niet kan ingeroepen worden bij bruggepensioneerden).
  Indien men binnen twee weken niets verneemt, mag het uitoefenen van het vrijwilligerswerk als 'aanvaard' worden beschouwd.
  Als de RVA een weigering geeft, moet de vrijwilliger
  · zijn vrijwilligerswerk staken, anders kunnen zijn uitkeringen teruggevorderd worden (tegen een weigering is nog beroep mogelijk - zie formulier C 45 B)
  · of deze activiteit aangeven op zijn controlekaart door het overstemmende vakje zwart te maken vóór de aanvang van de activiteit.
  
  De RVA kan ook toelating geven voor een "vriendendienst". Deze moet aangevraagd worden met formulier C 45 A.
  
• Arbeidsongeschikten
  De adviserend geneesheer moet vaststellen of het vrijwilligerswerk "verenigbaar" is met de gezondheidssituatie van de kandidaat-vrijwilliger, die wegens een ziekte, invaliditeit of een zwangerschap geen beroepsactiviteit kan uitoefenen. Dat wordt dan schriftelijk bevestigd (aanvraagformulier). Voor ambtenaren geldt een aparte regeling.
  Dit advies inwinnen, valt onder de verantwoordelijkheid van de vrijwilliger. Toch heeft de organisatie daar ook een zorgtaak: niet iedereen weet dat hij/zij bepaalde papieren moet hebben, of durft het te gaan vragen. Denk er ook aan dat er er een beperking in tijd kan zijn.
  Deze vrijwilligers mogen een kostenvergoeding cumuleren met het onverminderde bedrag van de uitkering (als zij aan de voorwaarden van de wet voldoen) aangezien ze zich niet in de uitzonderingssituatie van "vooraf toegelaten arbeid" bevinden.
  
• Andere uitkeringen
  Het uitoefenen van vrijwilligerswerk wordt niet beperkt.
  Eventuele kostenvergoedingen, zoals omschreven door deze wet, zijn verenigbaar met uitkeringen (loopbaanonderbreking, leefloon (KB), hulp aan bejaarden, pensioen, overlevingspensioen, gezinsbijslag) en de gewaarborgde versies daarvan.

De brochure Goed gekend geeft een overzicht van en verduidelijking bij de belangrijkste elementen in de wet betreffende de rechten van de vrijwilliger (3° editie - maart 2008).
De gedrukte versie van deze brochure kan u vanaf maart bestellen bij de provinciale steunpunten.

Een digitale uitgave van de Koning Boudewijnstichting
om de wet voor iedereen toegankelijk en hanteerbaar te maken.

Editie zomer 2008

Een losbladig naslagwerk voor organisaties en vrijwilligers (een publicatie van het VSVw vzw en Politeia, i.s.m. de VVSG) waarop u nog steeds kan inschrijven. Meer info?

Wij geven ook zoveel mogelijk toelichting bij de wet, over de verzekeringsplicht en de initiatieven van de overheid in ons tijdschrift tACTIEF.

---

PPT

Wil u zelf toelichting geven bij de wet, dan mag u onder bepaalde voorwaarden gebruik maken van onze powerpointpresentatie:
- uitsluitend voor niet commerciële doeleinden
- mits bronvermelding (indien aangepast: 'gebaseerd op ...')
- het VSVw is niet verantwoordelijk voor uw foute contextuele situering
- het VSVw kan niet aansprakelijk gesteld worden voor de inhoud als dusdanig, en zeker niet voor eventuele aanpasiingen.

---

Vrijwilligersverzekeringen

Het verslag van een onderzoek naar de behoeften van de sector en het aanbod van de verzekeringsmaatschappijen, werd begin februari overgemaakt aan de opdrachtgevers, de Vlaamse overheid. U kan het volledige rapport (80 pag.) op uw scherm raadplegen, of alleen de conclusies en aanbevelingen (4 pag.) nalezen. Ook voorbeelden van diverse modelinhouden hebben we gebundeld.

We zijn ook nagegaan wat de mogelijke kostprijs kan zijn voor een collectieve polis op gemeentelijk, stedelijk of provinciaal niveau. De resultaten daarvan kan u hier vinden.

JAVI vzw maakte over de verzekeringsproblematiek een videoreportage.
Wie over Windows Media Player 9 Series beschikt, kan ze zien en beluisteren.